Groeibedrijven vrezen horrorjaar 2027
Tweede grote bevraging bij Voka-Platonisten in Vlaams-Brabant
9 november 2026
De tweede, grote enquête bij Vlaams-Brabantse groeibedrijven schetst een alarmerend beeld van de economische toestand: 55 procent vreest dat het economisch klimaat volgend jaar niet verbetert, en 40 procent vreest zelfs een verdere verslechtering. Vooral de hoge loon- en energiekosten en de regeldrift temperen het vertrouwen en de groei. “De federale regeringsonderhandelaars moeten één duidelijke ambitie hebben: ondernemingen, en zeker onze groeibedrijven, zuurstof geven om te groeien, te investeren en jobs te creëren. Want groei is de enige weg naar welvaart”, zegt gedelegeerd bestuurder Kris Claes van Voka-KvK Vlaams-Brabant.
Een jaar geleden hield Voka-KvK Vlaams-Brabant een eigen, eerste bevraging bij 135 Platonisten. Dat zijn ondernemers die hebben deelgenomen aan Voka Plato, een uniek groeiprogramma waar ze hun professionele vaardigheden en bedrijfsvoering kunnen verbeteren, en beslissingen en keuzes met collega’s en mentoren kunnen toetsen.
In aanloop van onze Plato Top Talks op 17 november hebben we de voorbije maand voor de tweede keer een enquête afgenomen. 120 Platonisten dienden hun bevindingen mee.
De bevraging van onze Platonisten is de tweede in zijn soort. Ook nu blijven hoge loon- en energiekosten en starre regelgeving de top drie van grootste bedreigingen voor economische groei. Die wegen op geplande investeringen en/of grote personeelsuitbreidingen, waardoor de economische groei in Vlaams-Brabant, en bij uitbreiding in heel Vlaanderen en België, nagenoeg volledig is stilgevallen.
Kris Claes, gedelegeerd bestuurder van Voka-KvK Vlaams-Brabant
De vijf belangrijkste conclusies uit de bevraging zijn:
- Economisch zwaar jaar dient zich aan
De huidige inschatting van het economische klimaat blijft erg somber: zes op de tien van de ondervraagden schatten die momenteel negatief tot zeer negatief in. Dat zijn er de helft meer dan in 2025. Eén op de tien ziet de economische situatie vandaag positief, tegenover twee op de tien bij de eerste bevraging vorig jaar.
De bevraging leert ook dat 2027 zich als een economisch horrorjaar aandient: 55 procent verwacht geen beterschap. Maar liefst 40 procent verwacht dat het economisch klimaat nog (sterk) verslechtert.
2. Groei en digitalisering zijn grootste prioriteiten
Waar zeven op de tien Platonisten digitalisering vorig jaar als hun grootste prioriteit aanduidden, zeggen zes op de tien vandaag dat dit nu groei in eigen land is. Digitalisering (37,5%) en innovatie (35%) vervolledigen de top drie.
Hoewel Vlaams-Brabant de economische motor van het land is, focust slechts 23 procent op internationale expansie. 7,5 procent is bezig met de overdracht of verkoop van zijn bedrijf.
3. Loonkosten, starre regelgeving en energiekosten bedreigen groei
73 procent van de ondernemers ziet de hoge loonkosten als grootste bedreiging voor de groei van zijn onderneming. Bij de eerste bevraging vorig jaar was dit 61 procent. Uitgezonderd Luxemburg heeft ons land volgens de meest recente Eurostat-cijfers de hoogste uurloonkost van de hele Europese Unie. De zware besparingsrondes die onze overheden dit en de volgende jaren te wachten staan, wijzen allerminst op beterschap.
De starre regelgeving (55%) is de tweede grootste zorg van de Platonisten. Op drie staan de hoge energieprijzen (43%), met dank aan de oorlog in Oekraïne die maar blijft duren en het conflict in de Straat van Hormuz. Om die forse prijsstijgingen enigszins te ondervangen, zetten de bevraagde ondernemers in op duurzame mobiliteit (65%), investeringen in energie-efficiëntie (55%) en hernieuwbare energie (43%).
Ruim één op de vier zegt dat personeelstekort de groei van zijn bedrijf afremt. 73 procent van de ondervraagden zegt erg moeilijk technische profielen te vinden. Dat is 20 procentpunt meer dan in 2025. Bijna een op de drie zoekt naar commerciële profielen.
Om de juiste werknemers aan te trekken of te behouden, zetten de werkgevers vooral in op loonvoordelen (58%), flexibele werkuren (50%) en employer branding (40%). Opleiding en groei is gezakt van plaats één (70% vorig jaar) naar plaats vier (35% dit jaar).
4. Regeringen moet inzetten op meer rechtszekerheid
Rechtszekerheid en administratieve vereenvoudiging zijn volgens 63 procent van de Platonisten hét werkpunt van onze overheden. Vlaamse bedrijven willen ondernemen, investeren en innoveren, maar worden vandaag te vaak afgeremd door onduidelijke regelgeving, trage procedures en een overdaad aan administratieve verplichtingen.
Ruimte om te ondernemen is werkpunt nummer twee. 58 procent van de ondervraagden vindt dit een probleem dat zeer dringend moet worden aangepakt. Dit geldt meer dan ooit voor Vlaams-Brabant, waar het actief aanbod bedrijfsgrond op een jaar tijd is teruggelopen van 63 naar 49 hectare. Daarmee levert deze provincie bijna een kwart in, of het equivalent van 23 voetbalvelden. Die trend moet dringend worden gekeerd: als economisch hart van Vlaanderen heeft Vlaams-Brabant tot 2050 jaarlijks minstens 30 ha nieuwe ruimte voor ondernemingen nodig om zijn economische groei op peil te houden.
De hoge belastingdruk op arbeid in ons land ondermijnt de concurrentiepositie van onze ondernemingen. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat 55 procent van de Vlaams-Brabantse groeibedrijven vindt dat een fiscale lastenverlaging dringend aan de orde is.
De strijd tegen oneerlijke concurrentie (50%), een vlotter vergunningenbeleid (45%), digitalisering & innovatie (38%), een hervorming van de arbeidsmarkt (28%), onderwijs & skills (28%), klimaat en duurzaamheid (20%) en een betere mobiliteit (18%) zijn de andere thema’s waarop de diverse regeringen volgens onze Platonisten moeten inzetten.
5. Hormuz en Oekraïne verstoren groeibedrijven
De aanhoudende conflicten en spanningen in het Midden-Oosten zorgen voor grote geopolitieke onzekerheid en risico’s voor energieprijzen, handel en internationale bevoorradingsketens. Meer dan de helft van de bevraagde ondernemers zegt nadelen te ondervinden van de instabiliteit in het Midden-Oosten. Vooral de oorlog rond de Straat van Hormuz leidt tot verstoorde olie- en gasstromen, die op hun beurt de energieprijzen, de inflatie, de onzekerheid en de druk op bedrijven (en consumenten) wereldwijd verhogen.
Ook de oorlog in Oekraïne blijft op de Europese veiligheid en economie wegen, met aanhoudende onzekerheid over energie, handel, defensie-uitgaven en de bredere geopolitieke verhoudingen. De helft van de Platonisten zegt dat dit een nadelig effect heeft op zijn bedrijfsvoering. Obstakel nummer drie is de bureaucratie door Europa. 45 procent van de bevraagde ondernemers zegt hiervan nadeel te ondervinden.
Onze Vlaams-Brabantse groeibedrijven botsen vandaag op heel wat structurele handicaps die hun concurrentiekracht ondermijnen. In deze lopende begrotingsonderhandelingen moet de federale regering werk maken van een substantiële lastenverlaging op arbeid, meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt, rechtszekerheid, een doorgedreven administratieve vereenvoudiging en betaalbare, competitieve energie. We hebben nood aan een beleid dat ondernemerschap beloont en groei stimuleert, niet aan bijkomende lasten en onzekerheid. Alleen zo kunnen onze groeibedrijven ook morgen blijven investeren, innoveren en jobs creëren.
Kris Claes, gedelegeerd bestuurder van Voka-KvK Vlaams-Brabant
